Portal Orzeczeń Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Świdnicy

1.Przewodnicząca:

1.SSO Agnieszka Połyniak (spr.)

1.Sędziowie:

1.SSO Krzysztof Płudowski,

2.SR (del. do SO) Maciej Kudzia

1.Protokolant:

1.Lilianna Hummel-Kręciproch

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 770/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

2

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1.  Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy z 18 czerwca 2025 roku, sygn. VI K 481/25

1.2.  Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3.  Granice zaskarżenia

1.1.1.  Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐co do winy

☐co do kary

☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2.  Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4.  Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5.  Ustalenie faktów

1.1.3.  Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

K. W.

dotychczasowa niekaralność oskarżonego

karta karna

826

1.1.4.  Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

1.6.  Ocena dowodów

1.1.5.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.1.1.1

karta karna

treść informacji nie budzi wątpliwości

1.1.6.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej M. W. (1) zarzucił rozstrzygnięciom z punktu XIV i XV części dyspozytywnej wyroku:

1)  obrazę prawa materialnego tj. art. 46 § 3 kk poprzez dokonanie przez Sąd I instancji
nieprawidłowej wykładni w/w przepisu poprzez przyjęcie, że pokrzywdzone będą
mogły dochodzić na drodze cywilnej niezaspokojone części roszczeń w zakresie orzeczonych przez Sąd środków kompensacyjnych w postaci nawiązki (w ramach odszkodowania lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę), w sytuacji w której jednocześnie Sąd orzekający w sprawie karnej uznał, że są one nieuzasadnione i nieadekwatne do rozmiarów wyrządzonych przez oskarżonego krzywd, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią w/w przepisu pokrzywdzony nie może ubiegać się o dodatkowe roszczenia na drodze postępowania cywilnego w związku z obowiązującymi klauzulami anty kumulacyjnymi, jeżeli sąd karny w uprzednio wydanym wyroku jednoznacznie uzna, że roszczenia pokrzywdzonego uznaje w pewnym określonym zakresie za nieuzasadnione.

2)  rażącą niewspółmierność orzeczonej przez Sąd I instancji w punkcie XIV części dyspozytywnej orzeczenia nawiązki na rzecz pokrzywdzonej M. W. (1) w kwocie symbolicznej (nieodczuwalnej ekonomicznie i nierekompensującej stopnia wyrządzonej krzywdy)10.000,00 zł, względem rzeczywistych i nieodwracalnych konsekwencji jakich doznała pokrzywdzona, a stanowiących skutek działań oskarżonego (w postaci uderzeń pokrzywdzonej w głowę w okolicy małżowiny usznej), które doprowadziły pokrzywdzoną do trwałego uszczerbku na zdrowiu w postaci niedosłuchu lewostronnego, z czym pokrzywdzona będzie zmagać się do końca życia, przy czym wbrew ocenie Sądu I instancji bez znaczenia dla wysokości w/w środka kompensacyjnego pozostaje fakt, iż zdarzenie miało miejsce w 2014 roku, albowiem w świetle przepisów prawa cywilnego roszczenie nie uległo przedawnieniu, zaś Sąd ma obowiązek orzekać przy ich zastosowaniu w świetle art. 46 § 1 kk,

3)  rażącą niewspółmierność orzeczonej przez Sąd I instancji w punkcie XV części
dyspozytywnej orzeczenia nawiązki na rzecz pokrzywdzonej M. W. (1) w kwocie symbolicznej (nieodczuwalnej ekonomicznie i nierekompensującej stopnia wyrządzonej krzywdy)7.000,00 zł względem negatywnych konsekwencji jakich doznała pokrzywdzona, a stanowiących skutek wieloletnich działań oskarżonego (wszczynania awantur, stosowania wyzwisk oraz bicia pokrzywdzonej), które doprowadziły do trwałego niekorzystanego, trwałego śladu w kondycji psychicznej pokrzywdzonej oraz rozstroju zdrowia utrudniającego codzienne funkcjonowanie, a nadto niezgodnej ze skalą doznanej przez pokrzywdzoną w związku z przebytymi zdarzeniami cierpienia, bólu i krzywdy.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że skarżący nie zakwestionował ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd meriti i przedstawionych w uzasadnieniu, jak też oceny prawnokarnej zachowania K. W., o czym przekonuje zakres i treść apelacji. A skoro tak, to zaaprobowane zostały ustalenia odnośnie czasu, kiedy doszło do spowodowania urazu lewego ucha, jak też okresu, kiedy K. W. znęcał się psychicznie i fizycznie nad żoną i córką oraz zachowań realizujących ustawowe znamiona przypisanych czynów. Okoliczności te, wbrew przekonaniu skarżącego, również mają wpływ na ocenę rozmiaru doznanych krzywd oraz związanych z tym orzeczeń kompensacyjnych tych krzywd. Nie ulega przecież wątpliwości, że przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia uwzględnia się winę sprawcy, charakter i rozmiar krzywd, czas trwania cierpień i ich rodzaj, jak też sytuacją osoby pokrzywdzonej, w szczególności tego, czy wskutek czynu jego sytuacja osobista, zawodowa czy majątkowa uległy pogorszeniu (tak np. Sąd Najwyższy w wyroku z 7 października 1998 r., I CKN 418/98. Lex nr 1215980 i w uzasadnieniu postanowienia z 10 października 2013r., sygn. V KK 130/13, Lex nr 1402695). Jednocześnie należy mieć na względzie to, że nie jest celem postępowania karnego prowadzenie czynności dowodowych wykraczających poza zakres aktu oskarżenia w celu ustalenia pełnego zakresu szkody lub krzywdy, tj. ponad to, co można ustalić w postępowaniu rozpoznawczym związanym z wniesionym aktem oskarżenia. Te kwestie determinują sposób rozstrzygnięcia w przedmiocie zrekompensowania krzywd pokrzywdzonemu w toku postępowania karnego, jak też wysokość zasądzonej kwoty.

W omawianej sprawie niewątpliwy wpływ na rozstrzygnięcia dotyczące środków kompensacyjnych miały okoliczności związane z nie tylko z samym ujawnionym zachowaniem oskarżonego wobec pokrzywdzonych, ale także postawa oskarżonego, jak też samych pokrzywdzonych (zwłaszcza M. W. (1)), które stanowią o możliwości ustalenia rozmiaru doznanych krzywd i ich konsekwencji dla pokrzywdzonych oraz możliwości określenia stosowanego zadośćuczynienia. I tak:

W zakresie czynu z art. 157 §1 k.k., przypisanego w punkcie I części rozstrzygającej i związanego z tym orzeczenia z punktu XIV, zauważyć oraz uwzględnić należało to, że M. W. (1) o zachowaniu męża wobec siebie (znęcaniu się) zawiadamiała już we wcześniejszych latach (vide postanowienie z 2016 roku o umorzeniu śledztwa w sprawie o czyn z art. 207 §1 k.k. obejmującego okres od 2014 roku do 13 sierpnia 2016r. wobec stwierdzenia braku znamion – k. 41 oraz zawiadomienie z 20.10.2022 roku o znęcaniu się oskarżonego nad żona w okresie od 2020 roku do 2 października 2022 roku, k. 5 – 5v, które zostało umorzone postanowieniem z 30 czerwca 2023 roku wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego – k. 169). Składając oba zawiadomienia M. W. (1) ani razu nie wspomniała nawet o tym, że 24 lipca 2014 roku oskarżony spowodował u niej obrażenia lewego ucha, które skutkowało trwałym niedosłuchem lewostronnym czuciowo – nerwowym na poziomie 53dB i konsekwencjach z tym związanych. Lektura uprzednio złożonych zeznań prowadzi do wniosku, że zdaniem pokrzywdzonej ze strony oskarżonego do października 2022 roku nie był gróźb ani przemocy („nie groził mi ni stosował przemocy fizycznej do października 2022 roku” - k. 5). O zdarzeniu z lipca 2014 roku i jego skutkach pokrzywdzona zeznała po raz pierwszy dopiero w toku kolejnego przesłuchania w niniejszej sprawie, tj. 25 października 2023 roku (k. 236). Także w toku niniejszego postępowania początkowo, składając zaś zawiadomienie o znęcaniu się nad nią i córką w okresie do listopada 2022 roku od 16 września 2023 roku, o zajściu z przeszłości i jego skutkach również nie informowała. Przed Sądem orzekającym zeznała, że mąż ją przeprosił (k. 449v), co w powiązaniu z postawą pokrzywdzonej w dalszym okresie, uprawnia do uznania, że doszło do jakiejś formy pojednania, czy wybaczenia, co również winno mieć znaczenie dla sądu karnego, orzekającego w przedmiocie zadośćuczynienia. Trudno nie dostrzec, że niespójności postawy osoby, która, mimo obiektywnych możliwości, przez tak długi czas nie dąży do uzyskania zadośćuczynienia od sprawcy i ukarania go, a następnie wnosi o zasądzenie 75.000 złotych (wniosek apelacji), uzasadniając to tym, iż zdarzenia wiązało się dla niej z traumatycznymi przeżyciami i konsekwencjami w codziennym życiu, które przez cały ten okres odczuwała i przeżywała. To dopiero po jej przesłuchaniu w dniu 25.10.2023 roku, tuż przed upływem ustawowo określonego w art. 101§1 k.k. okresu przedawnienia karalności przestępstwa z art. 157 §1 k.k., możliwe było przedstawienie oskarżonemu zarzutu związany z popełnieniem czynu w lipcu 2014 roku. Depozycje pokrzywdzonej nie tłumaczą zwłoki w ujawnieniu przestępstwa i jego skutków. Stwierdzić bowiem należy, że M. W. (1), z sobie tylko wiadomych przyczyn, nie zawiadomiła organów ścigania o przestępstwie, choć zarzucała mężowie inne naganne i prawnie niedopuszczalne zachowania. Okoliczność ta niewątpliwie utrudnia prawidłową ocenę rozmiaru krzywd i cierpień z tym związanych, doznanych przez M. W. (1).

Zasadnie uznał więc Sąd I instancji, że skoro przez prawie dekadę M. W. (1) nie zgłaszała żadnych roszczeń w stosunku do oskarżonego i nie ma dowodów, które wskazywałyby, że spowodowany przez oskarżonego niedosłuch tak znacznie, jak to utrzymuje apelujący, utrudniał jej codzienne funkcjonowanie, nie ma podstaw do zasądzenia czy to zadośćuczynienia, czy nawiązki w postulowanej wysokości (k. 746). Pokrzywdzona, składając zawiadomienie o innych, nagannych zachowania męża, dążyła do ukarania go i za tę krzywdę, którą niewątpliwie jej wyrządził, lecz nie wykazała, iż kwota wnioskowana (łącznie 150.000 złotych) miałaby rekompensować doznane krzywdy i to tylko w części (biorąc pod uwagę, iż domaga się zasądzenia nawiązki).

Nie można przy tym zaaprobować argumentu jej pełnomocnika, że upływ czasu pomiędzy zdarzeniem a jej ujawnieniem stanowi okoliczność uzasadniającą zwiększenie dochodzonej kwoty, obejmującej krzywdę bez różnicowania jej źródła i czasu trwania oraz stopnia (tego środka kompensacyjnego – nawiązki - do początku domagał się pełnomocnik – k. 572). Środek ten jest ściśle związany z czynem, za który sprawca jest skazany („w razie skazania…” – art. 46 §1 k.k.). Nie jest to więc swoisty ekwiwalent za lata, w ciągu których strony prowadziły wspólne gospodarstwo domowe i z przyczyn leżących po stronie oskarżonego, nie był to zgodny i udany związek.

Z kolei w zakresie czynu z art. 207 §1 k.k. oraz związanego ze skazaniem za ten występek środka kompensacyjnego z punktu XV części rozstrzygającego wyroku to zauważyć należy, że istotnie zawężony został okres znęcania się psychicznego i fizycznego nad żoną i córką. Okres przyjęty w opisie czynu przypisanego obejmuje czas od sierpnia 2022 roku do 16 września 2023 roku, jest zatem znacząco krótszy do tego, który wskazany był w zarzucie aktu oskarżenia (od października 2020 roku do 16 września 2023 roku), nie wspominając nawet tego, który wynikał z uprzednio składanych zawiadomień. Ponownie podkreślić trzeba że strony ustaleń tych nie zakwestionowały (w tym pokrzywdzone), a Sąd odwoławczy nie dostrzegł, by były one błędne. Zwłaszcza jeżeli uwzględni się zgromadzone dowody (np. informacji od M. W. (1) – k. 122 – 148). Okoliczności tej skarżący zdaje się nie dostrzega, skoro w apelacji wskazuje na 3-letni okres znęcania się oskarżonego i ten argument podaje jako uzasadniający podwyższenie kwoty nawiązki. W konsekwencji nie sposób uznać, że ustalenie dotyczące czasokresu zachowań oskarżonego realizujących znamiona czynu z art. 207 §1 k.k. nie ma wpływu na inne, związane z tym rozstrzygnięcia, w tym w zakresie kompensaty za doznane krzywdy.

Nie można przy tym przyjąć za zasadny argumentu pełnomocnika, że na wysokość nawiązki mogą mieć wpływ koszty terapii, z jakich pokrzywdzona korzysta bądź będzie chciała skorzystać w przyszłości, zwłaszcza, że – jak wynika z jej zeznań (k. 451v) oskarżony tytułem zabezpieczenia w toku postępowania rozwodowego płaci alimenty na rzecz córki oraz samej pokrzywdzonej. I w tej mierze stanowisko Sądu meriti jest przekonujące i wyważone (k. 747 – 748), a przedstawione w apelacji twierdzenia, oceny tej nie mogą zmienić.

Sąd meriti zasadnie wskazał, że jego powinnością jest miarkowanie wysokości zasądzanego środka kompensacyjnego i w odniesieniu do każdej z zasądzonych z tego tytułu nawiązek wskazał powody dla których uznał, iż nie jest w stanie zasądzić w całości czy choćby w części zadośćuczynienia i dlatego też orzekł na rzecz pokrzywdzonych w tej sprawie nawiązki. Nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że kwoty zasądzone zostały w oparciu o przepis art. 46 §2 k.k. i z ta konstatacja stanowi punkt wyjścia do oceny pozostałych stwierdzeń Sądu I instancji.

Nie sposób nie dostrzec zatem tego, że stwierdzenia Sądu, iż „kwota 10.000 złotych będzie adekwatnie kompensowała oskarżycielce posiłkowej cierpienia wynikające z rozstroju zdrowia wywołanego występkiem” (k. 746v), czy że „kwota 7.000 złotych będzie adekwatnie kompensowała oskarżycielce posiłkowej cierpienia psychiczne spowodowane występkiem spowodowanym na jej szkodę” (k. 748v) odnoszą się do nawiązek, które orzekł Sąd a quo. Wynika to właśnie z treści uzasadnienia. Tym samym mimo, że Sąd orzekający posłużył się sformułowaniami, które w ocenie apelującego stanowi o obrazie art. 46 §3 k.k., to zwrócić uwagę należy, że samego uzasadnienia w tym zakresie nie zakwestionował. Lektura pisemnych motywów zarzutu tego nie potwierdza. Nie ulega wątpliwości, że za nieadekwatne i nieuzasadnione uznane zostało żądnie zasądzenie tytułem nawiązki kwoty 150.000 złotych. Formułując zarzut nie można więc abstrahować od rodzaju środka, który został orzeczony i tylko na podstawie kwestionowanych sformułowań wywodzić, że doszło do obrazy prawa materialnego – art. 46 §3 k.k.

Wskazuje zatem Sąd ad quem, że skoro apelujący wnioskował o zasądzenie nie zadośćuczynienia w całości lub części, ale właśnie nawiązki, to oczywistym jest, że jeżeli - pełnomocnik – podmiot profesjonalny świadomie i celowo wnioskował o zasądzenie „nawiązki” to domagał się „częściowego” naprawienia szkody (zadośćuczynienia), zaś nawiązka nie może być wyższa niż 200.000 złotych (art. 46 §2 k.k.). Z uwagi na treść art. 46 §3 k.k. (i art. 415 §2 k.p.k.) nie można mieć wątpliwości, że kluczowe dla dalszej możliwości dochodzenia roszczenia wynikłego z deliktu jest to, czy uzyskana na drodze postępowania karnego kwota stanowi naprawienie w całości lub części wyrządzonej szkody lub zadośćuczynienie wyrządzonych (doznanych) krzywd. Oceniające tę kwestię nie można pominąć tego, że instytucja przewidziana w art. 46 k.k. stanowi środek kompensacyjny, który ma charakter cywilnoprawny, a sąd karny orzekając w tym zakresie, ma więc obowiązek uwzględnić rozmiar nie tylko wyrządzonej, ale i naprawionej już szkody. Zobowiązanie do naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznane krzywdy nie może bowiem zmierzać do przysporzeń w majątku pokrzywdzonego (vide np. wyrok Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2018r., sygn. III KK 128/18, Lex nr 2490903, czy z 11 kwietnia 2024r. sygn. V KK 62/24, Lex nr 3703705). Nie można mieć przy tym wątpliwości, że przesłanki orzeczenia nawiązki w oparciu o art. 46 §2 k.k., są takie same, jak przesłanki orzeczenia obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (wskazuje na to użycie słowa „zamiast”). Adresatem tej normy jest tylko osąd orzekający w sprawie, co wynika stąd, że nawiązka ma subsydiarny charakter w stosunku do obowiązku naprawienia szkody czy zadośćuczynienia. Przesłanką konieczną orzeczenia nawiązki jest więc uznanie przez tenże sąd, że orzeczenie obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w toku procesu karnego (którego dotyczył wniosek strony) będzie znacznie utrudnione i to zarówno w całości, jak i w części. Dopóki zatem bez większych trudności - o naturze procesowej - sąd ma możliwość ustalenia wysokości szkody, choćby w części, jest zobligowany do orzeczenia tego obowiązku, o którym mowa w art. 46 § 1 k.k. Dopiero stwierdzenie, że z ustaleniem wysokości choćby części szkody lub krzywdy będzie się wiązała znaczna trudność otwiera drogę do orzeczenia nawiązki z art. 46 § 2 k.k. Sytuacja taka występuje najczęściej w przypadku szkód i krzywd wynikających z przestępstw przeciwko zdrowiu nawet, gdy ustalono zakres obrażeń pokrzywdzonego. To w tego typu postępowaniach dokonanie ustaleń w powyższym zakresie wiązałoby się ze znacznym opóźnieniem rozstrzygnięcia sprawy i stąd nader często orzekana jest nawiązka. Na tej podstawie wyprowadzić należy wniosek, że strona postępowania karnego uprawniona jest wyłącznie do złożenia wniosku o naprawienie szkody lub zasądzenie zadośćuczynienia w określonej przez siebie wysokości, którą weryfikuje sąd orzekający w danym postępowaniu. Taka sytuacja ma miejsce w omawianej sprawie, co zasadnie sygnalizował Sąd meriti w uzasadnieniu, a co pominą apelujący. Zasądzenie nawiązki nie jest zatem arbitralną decyzją sądu, będąca następstwem złożonego wniosku o zasądzenie wskazanej kwoty, lecz i tu wymagane jest poczynienie stosowanych ustaleń. Od wyniku tych czynności procesowych uzależniony jest wynik rozstrzygnięcia w zakresie środka kompensacyjnego i wyboru jego rodzaju.

Tym samym skoro Sąd a quo orzekł, iż zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw, by można było określić jaka kwota stanowić będzie stosowne zadośćuczynienie, które w całości lub części zrekompensuje M. W. (1) krzywdę doznaną 24 lipca 2014 roku wskutek urazu lewego ucha i cierpień, które z tego zdarzenia dla niej wynikły, orzekł zamiast tego zadośćuczynienia właśnie nawiązkę. Podobnie ocenić należy orzeczenie nawiązki w związku ze skazaniem oskarżonego za przestępstwo znęcania się psychicznego i fizycznego nad żoną przez okres roku (sierpień 2022 – 16 września 2023 roku). Tylko w tym kontekście należy odczytywać to, co wskazał tenże Sąd, uzasadniając powody zasądzenia od K. W. nawiązek w wysokości 10.000 złotych oraz 7.000 złotych. Nie polega zatem na prawdzie twierdzenie, że rozstrzygnięcie to zamyka drogę dochodzenia dalszych kwot tytułem zadośćuczynienia w postępowaniu cywilnym. To z kolei stanowi o tym, że zarzut obrazy art. 46 §3 k.k. jest chybiony. Jeżeli pokrzywdzona uznaje, że stosowną rekompensatą za doznane krzywdy i cierpienia, których doznała, jest wnioskowana pierwotnie kwota 150.000 złotych, nie ma przeszkód, by ze stosowanym powództwem wystąpiła i swoje racje wykazała. W toku postępowania karnego Sąd rejonowy nie znalazł podstaw uprawniających do zasądzenia wnioskowanej kwoty (w związku ze skazaniem za oba przypisane przestępstwa), a Sąd odwoławczy również ich nie dostrzegł.

Również za niezasadne uznać należy zarzuty rażącej niewspółmierności nawiązek orzeczonych w punktach XIV i XV na rzecz M. W. (1) (pkt 2 i 3 petitum apelacji).

Sąd orzekający, wbrew stanowisku apelującego, przeanalizował zgromadzone dowody i na ich podstawie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych odnośnie tego w jakim czasie, w jaki sposób i z jakim skutkami dla pokrzywdzonych zachowywał się K. W.. Ustalenia te nie zostały zakwestionowane. Nadto w apelacji nie wskazano argumentów, które uprawniałyby do uznania, że Sąd a quo błędnie ustalił i wyważył te elementy zachowania oskarżonego, jak też ich skutki dla pokrzywdzonej, na podstawie których można by uznać, że stopień jej krzywd i cierpień był inny, aniżeli wynika to z uzasadnienia.

Skarżący, co wynika z wniosków apelacji, za odpowiednie uznał nawiązki w kwotach po 75.000 złotych. W dalszym ciągu nie domaga się zatem zadośćuczynienia za krzywdy (art. 46 §1 k.k.), nie precyzuje, czy kwoty wnioskowane mają zrekompensować je całości czy części. Już z tego powodu uznać należy, że zarzut z art. 438 pkt 4 k.p.k. jest nie trafny i nieskuteczny. Nadto nie sposób zaaprobować twierdzenia apelującego, że wyliczając kwotę nawiązek Sąd meriti winien był zasądzić wnioskowaną kwotę, nie biorąc w ogóle pod uwagę okoliczności „towarzyszących” zarówno ujawnieniu występku z art. 157 §1 k.k., jak i własnych ustaleń faktycznych, odmiennych do tego, co zarzucono aktem oskarżenia. Lektura uzasadnienia zarzutów środka odwoławczego prowadzi do wniosku, że autor odwołał się do nader ogólnikowych stwierdzeń, które nie odnoszą się do istoty sprawy. Trudno zgodzić się, że za podwyższeniem kwot nawiązek miałoby przemawiać to, że nie doszło jeszcze do przedawnienia karalności czynu i roszczenia cywilnego, czy z uwagi procentowo określony uszczerbek słuchu wyceniony według tabel ubezpieczeniowych, zgodnie z którym pokrzywdzona mogłaby uzyskać minimum 49.090 złotych (k. 760v). Nie są to przesłanki, które mógłby zastosować sąd karny, który samodzielnie dokonuje ustaleń faktycznych i nie jest związany tabelami firm ubezpieczających. Argumenty te uznać zatem trzeba za chybione. Przypomnieć zaś należy, że Sąd meriti orzekł nawiązkę zamiast zadośćuczynienia, właśnie z uwagi na trudności związane z właściwą oceną rozmiarów krzywdy doznanej przez M. W. (1) ponad 10 lat temu, choćby ocenionych przez pryzmat tego, że przez ten czas nie podejmowała żadnych kroków prawnych, by dochodzić od oskarżonego naprawienia swej krzywdy, w tzw. międzyczasie zawiadamiała zaś o przestępstwach znęcania i następnie wybaczała mężowi, o czym przekonują informacje, których udzielała w ramach postępowań z tzw. Niebieskiej Karty, co trwało do końca 2023 roku.

Natomiast negując wysokość nawiązki orzeczonej w związku ze skazaniem za czyn z art. 207 §1 k.k. apelujący w istocie polemizuje ze stanowiskiem Sądu orzekającego (k. 761), nie wskazując konkretnych powodów, dla których ocena stopnia krzywdy - niewątpliwie doznanej przez M. W. (1) - winna być zakwestionowana. Wszak odwołał się do poddany już ocenie przez Sąd meriti skutków negatywnych zachowań oskarżonego wobec żony, w związku z którymi korzysta z pomocy specjalistów terapeutów, jak też obecnie ponoszonych kosztów z tym związanych oraz przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę w gospodarce narodowej. Nie są to argumenty, które mogą skutkować podwyższeniem kwoty nawiązki. Nie ma przy tym racji pełnomocnik, że podstawą takiego zwiększenia jej kwoty mógłby być 3 – letni okres znęcania się oskarżonego, gdyż sprzeciwia się temu właśnie zaaprobowany czasokres czynu przypisanego. Nie przekonały Sądu odwoławczego argumenty, że nawiązka w wysokości 7000 złotych jest kwotą symboliczną, bowiem niższą niż miesięczne wynagrodzenie za pracę w gospodarce narodowej. Ponownie podkreślić trzeba, że kwestionowana jest nawiązka orzeczona zamiast zadośćuczynienia, zatem pokrzywdzona może na drodze postępowania cywilnego dochodzić wyższej kwoty, takiej, którą uznaje za adekwatną do stopnia doznanych krzywd i cierpień (zatem zadośćuczynienia). W realiach przedmiotowej sprawy podstaw do ingerencji w tę część rozstrzygnięcia nie ma, zaś okoliczność, iż pomiędzy stronami toczy się inne postępowanie – rozwodowe w ramach którego strony również rozstrzygają kwestie związane z zaspokajaniem bieżących potrzeb i wypłaty alimentów nie może być argumentem ani na korzyść oskarżonego, ani przeciwko niemu.

Wniosek

Pełnomocnik wniósł o zmianę punktu XIV części dyspozytywnej orzeczenia poprzez zwiększenie wysokości kwoty nawiązki zasądzonej na rzecz M. W. (1) tytułem środka kompensacyjnego do kwoty 75.000, 00 zł (słownie: siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych) oraz punktu XV części dyspozytywnej orzeczenia poprzez zwiększenie wysokości kwoty nawiązki zasądzonej na rzecz M. W. (1) tytułem środka kompensacyjnego do kwoty 75.000,00 zł (słownie: siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych)

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

W związku z nie podzieleniem żadnego z zarzutów apelacji, nie ma podstaw, by twierdzić, że zasądzone na rzecz M. W. (1) kwoty 10.000 złotych i 7.000 złotych tytułem nawiązek zamiast zadośćuczynienia za krzywdy, których doznała oraz swe cierpienia związane z przypisanymi K. W. występkami, których dopuścił się na jej szkodę, są nieadekwatne do tych ustaleń, które poczynił Sąd meriti, jak też, by były to kwoty stanowiące całość należnego jej zadośćuczynienia. W żadnym momencie Sąd Rejonowy takich ustaleń nie dokonał, a jedynie stwierdził, że wnioskowana tytułem nawiązki kwota 150.000 złotych w realiach tej sprawy nie ma uzasadnienia. Nie jest rzeczą sądu karnego prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, by ustalić rzeczywisty rozmiar szkody lub krzywdy i następnie prowadzić czynności w celu ich zrekompensowania. Stąd też orzeczone nawiązki stanowią uproszczony prawny zamiennik takiego zadośćuczynienia.

3.2.

Reprezentantka małoletniej oskarżycielki posiłkowej M. W. (2) zarzuciła:

1.  obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 46 §l-§3 kk poprzez błędną wykładnię polegającej na przyjęciu, iż orzeczony środek kompensacyjny w postaci nawiązki i przyjęta przez Sąd I instancji argumentacja nie zamykają pokrzywdzonej drogi do dochodzenia niezaspokojonej części roszczenia w procesie cywilnym w sytuacji jednoczesnego sprzecznego przyjęcia nieadekwatności roszczenia pokrzywdzonej w stosunku do rozmiarów wyrządzonej przez oskarżonego krzywdy, w sytuacji gdy prawidłowa wykładania tychże przepisów przemawia za uznaniem, iż dochodzenie uzupełniającego zadośćuczynienia lub odszkodowania na drodze postępowania cywilnego w związku z obowiązującymi klauzulami antykumulacyjnymi nie jest możliwe jeżeli Sąd karny w uprzednio wydanym wyroku jednoznacznie uzna roszczenie pokrzywdzonego w pewnym określonym zakresie za nieuzasadnione;

2.  rażącą niewspółmierność orzeczonego środka kompensacyjnego w postaci nawiązki w kwocie 15.000 zł, nie uwzględniając trwałych niekorzystanych śladów w psychice pokrzywdzonej wynikających z roli oskarżonego jako rodzica którego zachowanie wpływało nie tylko na poczucie cierpienia fizycznego i psychicznego w czasie objętym wyrokiem, ale także na rozwój dziecka i rzutuje na dalsze dorosłe życie, co świadczy o nienadaniu właściwej rangi wszystkim okolicznościom i symbolicznym charakterze orzeczonej nawiązki.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Także apelacja reprezentantki małoletniej oskarżycielki posiłkowej okazała się niezasadna.

Treść zarzutów podniesionych w tym środku odwoławczym jest tożsama, zwłaszcza w zakresie obrazy art. 46 §3 k.k. Z tego też względu za zbędne uznać należy powielanie tożsamych argumentów, które Sąd ad quem przedstawił w sekcji 3.1 niniejszego uzasadnienia, odnosząc się do zarzutów pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej – M. W. (1). Wystarczającym jest tu odesłanie to tej część uzasadnienia.

W efekcie powyższego chybiony jest także zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej nawiązki (pkt XVI części rozstrzygającej wyroku) i powiązany z tym zarzutem wniosek o zasądzenie nawiązki w kwocie 100.000 złotych.

I tu aktualne pozostają uwagi teoretyczne tut. Sądu odnoszące się do zasad i podstaw orzekania nawiązki w tego rodzaju postępowaniach karnych, a przedstawione w sekcji 3.1 uzasadnienia. Skarżąca pierwotnie zgłaszając wniosek o zasądzenie 100.000 złotych na rzecz M. W. (2), wprost wskazała, że uzasadnienie tego żądania jest analogiczne do argumentacji przedstawionej w pisemnym wniosku M. W. (1), gdzie „kwota jest niższa albowiem małoletnia nie doznała obrażeń ciała” (k. 574v). Natomiast w apelacji skarżąca dodatkowo wskazała, że zachowanie oskarżonego – ojca małoletniej – wpływało na poczucie jej cierpienia fizycznego i psychicznego w czasie objętym wyrokiem, ale także na rozwój i rzutuje na dorosłe życie (k. 803). To te argumenty miały uzasadniać zmianę wyroku i zasądzenie na rzecz oskarżycielki posiłkowej nawiązki we wskazanej kwocie.

Ani Sąd a quo, ani tym bardziej Sąd da quem nie zanegowały tego, że zachowanie K. W. wobec córki było karygodne i nie powinno mieć miejsca, a przy tym wyrządził jej w ten sposób krzywdę. Co do tego nie ma wątpliwości. Niemniej nie sposób twierdzić, iż te ujawnione okoliczności uzasadniają przyznanie tytułem nawiązki, zatem zamiast zadośćuczynienia kwoty 100.000 złotych (w sytuacji gdy maksymalna kwota nawiązki to 200.000 złotych, a wnioskująca nie wskazała, czy jest to kwota obejmująca całość zadośćuczynienia czy też jego część). Jak już wskazał tut. Sąd wysokość orzekanego środka kompensacyjnego podlega miarkowaniu, zależna jest zatem od ustaleń poczynionych w tym zakresie przez sąd orzekający. Nadto pokrzywdzony uprawniony jest do złożenia wniosku o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, zaś nawiązkę orzec można tylko wtedy, kiedy orzeczenie zadośćuczynienia (w całości lub części) jest znacznie utrudnione. Skoro apelująca nie domaga się zadośćuczynienia, lecz od razu wnosi o zasądzenie nawiązki, to uznać należy, że także ona sama nie jest w stanie precyzyjnie, tj. konkretnie uzasadnić podstaw swego żądania i wykazać wysokości należnego zadośćuczynienia. Nie wskazuje przy tym na żadne konkretne uchybienia w rozumowaniu Sądu meriti, które świadczyłyby, że orzeczona nawiązka (w kwocie 15.000 złotych) nie spełnia swej funkcji. Stanowisko Sądu meriti jest w tym zakresie racjonalne i przekonujące. Świadczy także o tym, że miał na względzie wszystkie okoliczności, które w toku tej sprawy pozwalają określić niewątpliwe zachowania oskarżonego krzywdzące M. W. (2), skutkujące jej cierpieniem i naruszające jej poczucie bezpieczeństwa oraz negatywnie oddziaływujące na jej kondycję i rozwój psychofizyczny (k. 749 – 750). W zakresie wykazania dalej idących konsekwencji wynikających z popełnienia przez oskarżonego czynu z art. 207 §1 k.k. i tym samym podwyższenia kwoty należnego zadośćuczynienia w oparciu o to, czym Sąd orzekający dysponował istotnie nie można było orzec. Skarżąca takich argumentów również nie przedstawiła, tym samym Sąd rejonowy uprawniony był do skorzystania z instytucji nawiązki, gdzie ta, orzeczona spełnia swą funkcję kompensacyjną w niewątpliwym zakresie.

Wniosek

o zmianę punktu XVI wyroku poprzez orzeczenie wobec oskarżonego środka kompensacyjnego w postaci nawiązki w wysokości 100.000 zł na rzecz pokrzywdzonej M. W. (2)

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z przyczyn wskazanych zarówno w sekcji 3.1. jak i 3.2 uznać należy, że wniosek o zasądzenie na rzecz M. W. (2) 100.000 złotych tytułem nawiązki nie ma racjonalnych podstaw. Pokrzywdzona może dalszych kwot, ale już tytułem zadośćuczynienia dochodzić w ramach postepowania cywilnego, bowiem ta droga dochodznia roszczenia wbrew stanowisku reprezentantki nie jest zamknięta, ale jej skuteczność zależy od argumentów, które przestawi, by wykazać swe racje.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7.  Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Punkty XIV, XV części rozstrzygającej dotyczące nawiązek orzeczonych na rzecz M. W. (1) i w punkcie XVI dotyczącym M. W. (2)

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Z przyczyn omówionych w sekcji 3.1 i 3.2 niniejszego uzasadnienia brak jest podstaw, by ingerować we wskazane rozstrzygnięcia, które spełniają funkcję kompensacyjną nawiązek orzeczonych w ramach postępowania karnego, nie zamykają przy tym drogi pokrzywdzonym, by w ramach procesu cywilnego dochodzić dalszych sum tytułem zadośćuczynienia od skazanego K. W.

1.8.  Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

1.9.  Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7.  Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.1.8.  Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

1.10.  Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

pkt II

z uwagi na wynik postępowania odwoławczego, tj. nieuwzględnienie apelacji oskarżycielek posiłkowych, jak też względy słuszności, Sąd odwoławczy zwolnił apelujące od obowiązku poniesienia kosztów sądowych związanych z ich apelacjami, a wydatkami tego postępowania obciążył Skarb Państwa.

7.  PODPIS

SO Krzysztof Płudowski SO Agnieszka Połyniak SR (del. do SO) Maciej Kudzia

1.11.  Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej M. W. (1)

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

w zakresie rozstrzygnięć z punktu XIV i XV części dyspozytywnej wyroku dotyczących orzeczenia środków kompensacyjnych - nawiązek

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐co do winy

☐co do kary

☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana

1.12.  Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

2

Podmiot wnoszący apelację

reprezentantka oskarżycielki posiłkowej - małoletniej M. W. (2)

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

w zakresie punktu XVI części dyspozytywnej wyroku dotyczącego środka kompensacyjnego - nawiązki

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐co do winy

☐co do kary

☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana